El Bileği Kırığı Nedir?
El bileği kırığı, el bileğini oluşturan kemiklerden birinin bütünlüğünün bozulmasıdır. Günlük kullanımda “el bileği kırığı” denildiğinde çoğunlukla ön kolun başparmak tarafında bulunan radius kemiğinin el bileğine yakın bölümündeki kırıklar kastedilir.
Bu kırıklar tıbbi olarak distal radius kırığı şeklinde adlandırılır. Distal radius kırığı, erişkinlerde en sık karşılaşılan kırık türlerinden biridir.
El bileğinde radius kemiğinin yanı sıra ulna kemiği ve sekiz küçük el bileği kemiği bulunur. Düşmenin şekline ve travmanın şiddetine bağlı olarak bu kemiklerden biri veya birkaçı zarar görebilir.
El bileği kırıkları her yaşta görülebilir. Gençlerde genellikle spor yaralanmaları, trafik kazaları veya yüksekten düşme gibi daha şiddetli travmalar sonucunda ortaya çıkar. İleri yaştaki bireylerde ise kemik yoğunluğunun azalması nedeniyle basit bir düşme bile kırığa yol açabilir.
El Bileği Kırığı Nasıl Oluşur?
El bileği kırıklarının en sık nedeni, açık el üzerine düşmedir.
Kişi dengesini kaybettiğinde kendini korumak amacıyla elini öne uzatır. Vücut ağırlığı ve düşmenin oluşturduğu kuvvet el bileğine aktarılır. Bu kuvvet kemiğin dayanıklılığını aştığında kırık meydana gelebilir.
El bileği kırığına neden olabilecek durumlar şunlardır:
- Ev içinde veya sokakta düşme
- Islak ya da kaygan zeminde düşme
- Merdivenden düşme
- Bisiklet veya motosiklet kazası
- Trafik kazası
- Yüksekten düşme
- Futbol, basketbol veya kayak yaralanmaları
- Paten ya da kaykay kazaları
- Doğrudan el bileğine alınan darbe
Genç hastalarda kırık çoğunlukla yüksek enerjili bir travmayla oluşurken ileri yaşta ve osteoporozu bulunan kişilerde ayakta durma seviyesinden düşme yeterli olabilir.
El Bileği Kırığı Belirtileri Nelerdir?
El bileği kırığı genellikle travmadan hemen sonra belirti verir.
En sık görülen belirtiler şunlardır:
- Ani başlayan el bileği ağrısı
- El bileğinde şişlik
- Dokunmakla hassasiyet
- Morarma
- El bileğini hareket ettirmekte zorlanma
- Parmak hareketlerinde ağrı
- Kavrama gücünde azalma
- El bileğinde şekil bozukluğu
- Yaralanan eli kullanamama
- Bazı durumlarda uyuşma veya karıncalanma
Kırık bulunan el bileği her zaman belirgin şekilde eğri görünmeyebilir. Özellikle yer değiştirmemiş kırıklarda dışarıdan yalnızca şişlik ve hassasiyet görülebilir.
Bu nedenle el bileğini hareket ettirebilmek, kırık olmadığı anlamına gelmez. Travma sonrasında devam eden ağrı ve şişlik varsa tıbbi değerlendirme yapılmalıdır.
El bileği kırıkları çoğunlukla ani ağrı, hassasiyet, morarma ve şişlikle ortaya çıkar. Bazı kırıklarda el bileğinde belirgin eğrilik veya şekil bozukluğu da görülebilir.
El Bileği Kırığında Ağrı Nerede Olur?
Distal radius kırığında ağrı genellikle el bileğinin başparmak tarafında daha belirgindir. Ancak kırığın şekline ve eşlik eden yaralanmalara göre el bileğinin tamamında hissedilebilir.
Başparmağa yakın çukur bölgede belirgin hassasiyet bulunması, skafoid adı verilen el bileği kemiğinin kırığını düşündürebilir.
Skafoid kırıkları bazen ilk röntgende net olarak görülmeyebilir. Bu nedenle el bileğinin başparmak tarafındaki ağrı ve hassasiyet devam ediyorsa kontrol muayenesi veya ileri görüntüleme gerekebilir.
El Bileği Kırığı ile Burkulma Nasıl Ayırt Edilir?
El bileği burkulmaları ile kırıklar benzer belirtilere neden olabilir.
Her iki durumda da;
- Ağrı
- Şişlik
- Morarma
- Hareket kısıtlılığı
görülebilir.
Ağrının şiddetine, el bileğinin hareket edip etmemesine veya dış görünümüne bakarak kırık ile burkulmayı kesin olarak ayırmak mümkün değildir.
Özellikle;
- El üzerine düşme
- Kemik üzerinde belirgin hassasiyet
- Hızla gelişen şişlik
- Şekil bozukluğu
- Eli kullanamama
bulunuyorsa kırık olasılığı değerlendirilmelidir.
Kesin tanı için çoğunlukla röntgen çekilmesi gerekir.
Hangi Durumlarda Acil Değerlendirme Gerekir?
El bileği yaralanmalarının bazıları gecikmeden değerlendirilmelidir.
Aşağıdaki durumlarda sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır:
- El bileğinde belirgin şekil bozukluğu
- Şiddetli veya giderek artan ağrı
- Parmaklarda uyuşma ya da karıncalanma
- Parmakları hareket ettirememe
- El veya parmaklarda solukluk, morarma ya da soğukluk
- Hızla artan şişlik
- Deride açık yara
- Kemiğin dışarıdan görülmesi
- Kontrol edilemeyen kanama
- El bileğini veya eli kullanamama
Parmaklarda uyuşma, belirgin şişlik veya hareket güçlüğü bulunması hızlı tıbbi değerlendirme gerektirir. Tedavinin gecikmesi kemiğin yanlış pozisyonda iyileşmesine, hareket kısıtlılığına ve kavrama gücünün azalmasına neden olabilir.
Açık El Bileği Kırığı Nedir?
Kırık bölgesiyle dış ortam arasında bağlantı bulunmasına açık kırık adı verilir.
Açık kırıklarda kemik her zaman dışarıdan görünmeyebilir. Kırık çevresindeki küçük bir deri yarası bile açık kırık anlamına gelebilir.
Bu kırıklar;
- Enfeksiyon
- Yumuşak doku hasarı
- Damar ve sinir yaralanması
açısından daha yüksek risk taşır.
Açık kırıklar acil ortopedik değerlendirme ve çoğu zaman cerrahi tedavi gerektirir.
El Bileği Kırığı Kimlerde Daha Sık Görülür?
El bileği kırıkları iki farklı yaş grubunda daha sık görülür.
Genç Hastalar
Gençlerde çoğunlukla yüksek enerjili yaralanmalar sonucunda oluşur.
Örnekler:
- Trafik kazaları
- Yüksekten düşmeler
- Spor yaralanmaları
- Bisiklet ve motosiklet kazaları
Bu hastalarda kırık daha parçalı olabilir ve eklem yüzünü ilgilendirebilir.
İleri Yaştaki Hastalar
İleri yaşta kemik yoğunluğunun azalması nedeniyle basit düşmeler bile kırığa neden olabilir.
Özellikle menopoz sonrası kadınlarda distal radius kırığı, osteoporozun ilk belirtisi olabilir.
Bu nedenle düşük enerjili bir düşmeyle el bileği kırığı oluşan ileri yaştaki hastalarda yalnızca kırığın değil, kemik sağlığının da değerlendirilmesi önemlidir.
El Bileği Kırığı Nasıl Teşhis Edilir?
Tanı, hastanın yaralanma öyküsünün dinlenmesi ve fizik muayene ile başlar.
Muayene sırasında;
- Şişlik
- Morarma
- Şekil bozukluğu
- Hassasiyet
- Açık yara
- Parmak hareketleri
- Dolaşım
- Sinir fonksiyonları
değerlendirilir.
Özellikle parmakların rengi, sıcaklığı, hareketleri ve his durumu kontrol edilir.
El Bileği Kırığında Röntgen
El bileği kırığının tanısında ilk kullanılan görüntüleme yöntemi genellikle röntgendir.
Röntgen sayesinde;
- Kırığın yeri
- Kırığın yönü
- Kemik parçalarının yer değiştirme miktarı
- Eklem yüzünün etkilenip etkilenmediği
- Kırığın parçalı olup olmadığı
değerlendirilebilir.
Kırığın tedaviden sonra pozisyonunu koruyup korumadığını görmek için takip sürecinde tekrar röntgen çekilebilir.
Kırık şüphesinde röntgen, kemiğin kırılıp kırılmadığını ve yaralanmanın derecesini değerlendirmede temel görüntüleme yöntemidir.
Bilgisayarlı Tomografi Ne Zaman Çekilir?
Her el bileği kırığında bilgisayarlı tomografi gerekli değildir.
Ancak;
- Eklem yüzünü ilgilendiren kırıklarda
- Çok parçalı kırıklarda
- Cerrahi planlama gerektiğinde
- Röntgenin yeterli bilgi vermediği durumlarda
bilgisayarlı tomografiden yararlanılabilir.
Tomografi, kemik parçalarının ve eklem yüzeyinin daha ayrıntılı değerlendirilmesini sağlar.
MR Çekilmesi Gerekir mi?
El bileği kırıklarının çoğunda MR gerekmez.
Ancak röntgende kırık görülmemesine rağmen klinik şüphenin devam ettiği bazı durumlarda MR kullanılabilir.
Özellikle skafoid kırığı, bağ yaralanması veya kıkırdak hasarı şüphesinde MR değerlendirmesi gündeme gelebilir.
El Bileği Kırıkları Nasıl Sınıflandırılır?
El bileği kırıkları farklı özelliklerine göre sınıflandırılabilir.
Kırık;
- Eklem içine uzanabilir veya eklem dışında kalabilir.
- Yer değiştirmiş veya yer değiştirmemiş olabilir.
- Tek parçalı veya çok parçalı olabilir.
- Kapalı ya da açık olabilir.
- Stabil veya zaman içinde kayma riski taşıyan instabil özellikte olabilir.
Bu özellikler uygulanacak tedavinin belirlenmesinde önemlidir.
Colles Kırığı Nedir?
Colles kırığı, distal radius kemiğinin kırık parçasının el sırtı yönüne doğru yer değiştirdiği kırık tipidir.
Genellikle açık el üzerine düşme sonucunda oluşur.
Belirgin yer değiştirme varsa el bileğinde “çatal sırtı” olarak tarif edilen bir şekil bozukluğu görülebilir.
Colles kırığı özellikle osteoporozu bulunan ileri yaştaki kadınlarda sık görülür.
Smith Kırığı Nedir?
Smith kırığında distal radiusun kırık parçası avuç içi yönüne doğru yer değiştirir.
Genellikle el bileği bükülü pozisyondayken düşme veya el bileğinin arka tarafından alınan darbe sonucunda oluşur.
Colles kırığına göre daha az görülür.
Eklem İçi El Bileği Kırığı Nedir?
Kırık hattının el bileği eklem yüzeyine ulaşmasına eklem içi kırık adı verilir.
Bu kırıklarda eklem yüzeyindeki basamaklanma veya düzensizlik önemlidir. Eklem yüzünün uygun biçimde onarılmaması ilerleyen dönemde;
- Ağrı
- Hareket kısıtlılığı
- Kavrama gücünde azalma
- Travma sonrası kireçlenme
riskini artırabilir.
Eklem içi kırıklarda tomografi ve cerrahi tedavi daha sık gündeme gelebilir.
El Bileği Kırığı Nasıl Tedavi Edilir?
Tedavi, kırığın özelliklerine ve hastanın genel durumuna göre planlanır.
Karar verilirken;
- Kırığın yer değiştirme miktarı
- Eklem yüzünün etkilenmesi
- Kırığın parçalı olup olmadığı
- Kırığın stabilitesi
- Hastanın yaşı
- Kemik kalitesi
- El kullanım ihtiyacı
- Meslek ve aktivite düzeyi
- Eşlik eden yaralanmalar
- Genel sağlık durumu
dikkate alınır.
El bileği kırıkları ameliyatsız veya cerrahi yöntemlerle tedavi edilebilir.
El Bileği Kırığında İlk Müdahale Nasıl Olmalıdır?
Kırık şüphesi varsa el bileği mümkün olduğunca hareket ettirilmemelidir.
Sağlık kuruluşuna ulaşana kadar;
- Yüzük, saat ve bileklikler çıkarılmalıdır.
- El bileği uygun bir destekle sabit tutulmalıdır.
- El kalp seviyesinin üzerinde tutulabilir.
- Soğuk uygulama yapılabilir.
- Belirgin şekil bozukluğu düzeltilmeye çalışılmamalıdır.
- Açık yara varsa temiz bir bezle kapatılmalıdır.
Soğuk uygulama doğrudan cilde yapılmamalıdır. Buz veya soğuk paket ince bir havluya sarılarak kısa sürelerle uygulanmalıdır.
Kırık şüphesinde hastanede el bileği genellikle önce atelle desteklenir ve ağrı kontrolü sağlanır. Ardından kırığın varlığı ve özellikleri röntgenle değerlendirilir.
El Bileği Kırığında Alçı Tedavisi
Yer değiştirmemiş veya kabul edilebilir pozisyondaki stabil kırıklar alçı ya da atel ile tedavi edilebilir.
Bazı hastalarda ilk günlerde şişlik fazla olduğu için önce atel uygulanır. Şişlik azaldıktan sonra tam alçıya geçilebilir.
Alçı tedavisi sırasında kırığın pozisyonunu koruyup korumadığını değerlendirmek amacıyla kontrol röntgenleri çekilebilir.
Bazı kırıklar başlangıçta iyi pozisyonda görünmesine rağmen ilk haftalarda kayabilir. Bu nedenle doktorun belirlediği kontrol tarihlerine uyulması önemlidir.
Kapalı Redüksiyon Nedir?
Kırık parçaları yer değiştirmişse, cerrahi kesi yapılmadan uygun pozisyona getirilmesi işlemine kapalı redüksiyon adı verilir.
İşlem sırasında hastanın ağrı duymaması için lokal anestezi, bölgesel anestezi, sedasyon veya farklı ağrı kontrol yöntemleri kullanılabilir.
Kırık uygun pozisyona getirildikten sonra alçı veya atel uygulanır.
Kapalı redüksiyon sonrasında röntgen çekilerek kırığın dizilimi kontrol edilir.
El Bileği Kırığı Ne Zaman Ameliyat Edilir?
Her el bileği kırığı ameliyat gerektirmez.
Cerrahi tedavi şu durumlarda değerlendirilebilir:
- Kırığın kabul edilebilir pozisyona getirilememesi
- Kırığın alçı içinde yeniden kayması
- Eklem yüzünde belirgin bozulma
- Çok parçalı veya instabil kırık
- Açık kırık
- Damar veya sinir yaralanması
- İki taraflı kırık
- Eşlik eden başka el bileği yaralanmaları
- Erken ve güçlü el kullanımının gerekli olduğu seçilmiş hastalar
Ameliyat kararı yalnızca hastanın yaşına veya röntgen görüntüsüne göre verilmez. Hastanın beklentileri, kemik yapısı, aktivite seviyesi ve genel sağlık durumu birlikte değerlendirilir.
El Bileği Kırığı Ameliyatı Nasıl Yapılır?
Cerrahi tedavide farklı yöntemler kullanılabilir.
Plak ve Vida ile Tespit
Günümüzde yer değiştirmiş distal radius kırıklarında en sık kullanılan yöntemlerden biridir.
Kırık parçaları uygun konuma getirilir ve çoğunlukla avuç içi tarafından yerleştirilen plak ile vidalar kullanılarak sabitlenir.
Bu yöntemin amacı;
- Kırığın anatomik dizilimini sağlamak
- Eklem yüzünü düzeltmek
- Kırığın tekrar kaymasını önlemek
- Uygun hastalarda kontrollü harekete daha erken başlamak
olarak özetlenebilir.
K Telleri
Bazı kırıklarda ince metal teller kullanılarak tespit yapılabilir.
K telleri tek başına veya alçıyla birlikte kullanılabilir.
Dışarıdan Sabitleyici
Ciddi yumuşak doku hasarı, çok parçalı kırık veya açık kırık gibi bazı durumlarda dışarıdan sabitleyici sistemler kullanılabilir.
Kullanılacak yöntem kırığın şekline ve hastanın özelliklerine göre belirlenir.
Plak ve Vidalar Daha Sonra Çıkarılır mı?
El bileği kırığı ameliyatında kullanılan plak ve vidaların her hastada çıkarılması gerekmez.
İmplantlar;
- Ağrı
- Tendon tahrişi
- Hareket kısıtlılığı
- Enfeksiyon
- İmplantın belirgin hissedilmesi
gibi şikâyetlere neden olursa çıkarılması değerlendirilebilir.
Herhangi bir sorun oluşturmayan plaklar çoğu hastada yerinde bırakılabilir.
İmplant çıkarma kararı muayene ve görüntüleme sonuçlarına göre kişiye özel verilmelidir.
El Bileği Kırığı Kaç Haftada Kaynar?
El bileği kırıklarının çoğunda kemik kaynaması yaklaşık 6–8 hafta içerisinde ilerler.
Ancak bu süre;
- Kırığın tipi
- Hastanın yaşı
- Kemik kalitesi
- Sigara kullanımı
- Diyabet
- Kırığın parçalı olması
- Uygulanan tedavi
- Eşlik eden yaralanmalar
gibi faktörlere göre değişebilir.
Kemik kaynamasının başlaması, el bileğinin tamamen eski gücüne ve hareketliliğine ulaştığı anlamına gelmez.
Ağrı, şişlik, sertlik ve güç kaybının tamamen düzelmesi birkaç ay sürebilir. Bazı hastalarda ağrı ve el bileği sertliği 6–12 aya kadar devam edebilir.
Alçı Ne Kadar Süre Kalır?
Alçının kalma süresi kırığın özelliklerine göre değişir.
Birçok el bileği kırığında immobilizasyon süresi yaklaşık 4–6 hafta olabilir. Ancak bazı kırıklarda daha kısa veya daha uzun süre gerekebilir.
Alçı süresine;
- Kırığın stabilitesi
- Hastanın yaşı
- Kontrol röntgenleri
- Kemik kalitesi
- Ağrı ve muayene bulguları
değerlendirilerek karar verilir.
Hasta kendi kararıyla alçıyı çıkarmamalı veya gevşetmemelidir.
Alçı Varken Nelere Dikkat Edilmelidir?
Alçı veya atel döneminde şu noktalara dikkat edilmelidir:
- Alçı kuru tutulmalıdır.
- Alçının içine herhangi bir cisim sokulmamalıdır.
- El mümkün olduğunca yukarıda tutulmalıdır.
- Parmaklar düzenli hareket ettirilmelidir.
- Yüzükler erken dönemde çıkarılmalıdır.
- Alçının üzerine izinsiz yük verilmemelidir.
- Kontrol muayeneleri aksatılmamalıdır.
İlk günlerde el ve parmaklarda şişlik görülebilir. Elin yükseltilmesi şişliğin azaltılmasına yardımcı olabilir.
El bileği kırığı sonrası erken dönemde omuz, dirsek, parmak ve başparmak hareketlerinin korunması; elin yüksekte tutulması ve parmak hareketlerinin sürdürülmesi önerilebilir.
Alçı Çok Sıkarsa Ne Yapılmalıdır?
Aşağıdaki belirtiler alçının sıkı olduğunu veya dolaşım ve sinirlerin etkilendiğini gösterebilir:
- Giderek artan ağrı
- Parmaklarda uyuşma
- Karıncalanma
- Parmaklarda morarma veya solukluk
- Parmakların soğuk olması
- Parmakları hareket ettirememe
- Ağrı kesiciye rağmen geçmeyen basınç hissi
- Aşırı şişlik
Bu belirtiler varsa gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Alçı evde kesilmeye veya gevşetilmeye çalışılmamalıdır.
El Bileği Kırığı Sonrası Parmaklar Neden Şişer?
Travma ve alçı uygulaması sonrasında el ile parmaklarda şişlik sık görülür.
Şişliğin azaltılması için;
- El kalp seviyesinin üzerinde tutulabilir.
- Parmaklar doktorun izin verdiği ölçüde hareket ettirilebilir.
- Kol uzun süre aşağı sarkıtılmamalıdır.
- Yüzük ve dar aksesuarlar kullanılmamalıdır.
Şişliğin giderek artması, parmaklarda renk değişikliği veya uyuşma meydana gelmesi normal kabul edilmemeli ve değerlendirilmelidir.
El Bileği Kırığı Sonrası Fizik Tedavi
Alçı veya atel çıkarıldıktan sonra el bileğinde sertlik ve güçsüzlük oluşması sık karşılaşılan bir durumdur.
Rehabilitasyonun amacı;
- El bileği hareket açıklığını artırmak
- Parmak ve başparmak hareketlerini korumak
- Kavrama gücünü geliştirmek
- Şişliği azaltmak
- Günlük aktivitelere dönüşü kolaylaştırmak
olarak özetlenebilir.
Her hastanın fizik tedavi programı aynı değildir. Egzersizlerin başlangıç zamanı ve yoğunluğu kırığın kaynama durumuna ve uygulanan tedaviye göre belirlenmelidir.
Alçı veya atel çıkarıldıktan sonra esnekliği ve hareket kapasitesini artırmak için rehabilitasyon egzersizleri ya da fizik tedavi gerekebilir.
El Bileği Ne Zaman Hareket Ettirilmeye Başlanır?
Hareket başlangıcı uygulanan tedaviye göre değişir.
Alçıyla tedavi edilen hastalarda el bileği hareketleri çoğunlukla alçı çıkarıldıktan sonra başlatılır.
Plak ve vida ile ameliyat edilen bazı hastalarda ise doktorun değerlendirmesine bağlı olarak kontrollü hareketlere daha erken başlanabilir.
Erken hareket her hasta için uygun değildir. Kırığın stabilitesi yetersizse erken ve zorlayıcı hareket kırığın pozisyonunu bozabilir.
Bu nedenle egzersizler doktor veya fizyoterapist önerisine göre yapılmalıdır.
El Bileği Kırığı Sonrası Ne Zaman İşe Dönülür?
İşe dönüş süresi yapılan işe göre değişir.
Masa başında çalışan bir kişi, ağrısı kontrol altına alındığında ve eliyle hafif işler yapabildiğinde daha erken işe dönebilir.
Buna karşılık;
- Ağır yük kaldıran
- El aleti kullanan
- İnşaatta çalışan
- Tekrarlayan el bileği hareketleri yapan
- Fiziksel güç gerektiren işlerde çalışan
kişilerde daha uzun süre gerekebilir.
İşe dönüş kararı yalnızca ağrının azalmasına göre değil, kırığın kaynama durumu ve elin fonksiyonu birlikte değerlendirilerek verilmelidir.
Araç Kullanmaya Ne Zaman Başlanabilir?
Araç kullanmak için kişinin;
- Direksiyonu iki eliyle güvenli şekilde kontrol edebilmesi
- Ani manevra yapabilmesi
- Vites ve diğer kontrolleri kullanabilmesi
- Ağrı kesici ilaçlardan etkilenmemesi
- Alçı veya atel nedeniyle hareketlerinin kısıtlanmaması
gerekir.
Alçı veya atelle araç kullanmak hem güvenlik hem de sigorta açısından sorun oluşturabilir.
Araç kullanmaya dönüş zamanı hastaya ve tedaviye göre değiştiği için doktor önerisi alınmalıdır.
Spora Ne Zaman Dönülür?
Spora dönüş süresi sporun türüne ve kırığın iyileşmesine göre değişir.
Yürüyüş gibi alt ekstremite ağırlıklı hafif aktiviteler daha erken başlayabilir. Ancak düşme riski veya el bileğine yük bindiren;
- Futbol
- Basketbol
- Bisiklet
- Kayak
- Fitness
- Ağırlık kaldırma
- Temas sporları
için daha uzun süre beklenmesi gerekebilir.
Spora dönüşte;
- Kemik kaynaması
- Ağrının azalması
- El bileği hareketlerinin düzelmesi
- Kavrama gücünün geri kazanılması
değerlendirilmelidir.
El Bileği Kırığı Sonrası Şişlik Ne Kadar Sürer?
Şişlik ilk haftalarda daha belirgindir.
Alçı çıkarıldıktan sonra ve el kullanılmaya başlandığında şişlik gün içerisinde artabilir. Özellikle akşam saatlerinde el bileği ve parmaklarda hafif şişlik görülmesi birkaç ay devam edebilir.
Ancak;
- Ani artan şişlik
- Kızarıklık
- Isı artışı
- Şiddetli ağrı
- Ateş
- Parmaklarda renk değişikliği
bulunması durumunda kontrol gerekir.
El Bileği Kırığı Sonrası Ağrı Ne Kadar Sürer?
Ağrının süresi kırığın şiddetine ve tedaviye göre değişir.
İlk günlerde ağrı daha belirgindir. Kırığın sabitlenmesi ve şişliğin azalmasıyla birlikte ağrı genellikle hafifler.
Alçı çıkarıldıktan sonra hareket sırasında ağrı ve sertlik görülebilir. Özellikle eklem içi veya çok parçalı kırıklarda rahatsızlık daha uzun sürebilir.
Hafif ağrı ve sertliğin aylar boyunca devam etmesi mümkün olsa da giderek artan veya yeni başlayan şiddetli ağrı değerlendirilmelidir.
El Bileği Kırığı Sonrası Komplikasyonlar
El bileği kırıklarının çoğu uygun tedaviyle iyileşir. Ancak bazı hastalarda komplikasyonlar gelişebilir.
Yanlış Kaynama
Kemiğin uygun olmayan pozisyonda kaynamasına yanlış kaynama denir.
Bu durum;
- Şekil bozukluğu
- Hareket kısıtlılığı
- Kavrama gücünde azalma
- Ağrı
oluşturabilir.
Eklem Sertliği
Uzun süre hareketsizlik ve travmanın etkisiyle el bileği, parmaklar, dirsek veya omuzda sertlik gelişebilir.
Uygun zamanda başlanan hareket ve rehabilitasyon bu riskin azaltılmasına yardımcı olur.
Sinir Sıkışması
Şişlik veya kırık parçalarının baskısı nedeniyle median sinir etkilenebilir.
Başparmak, işaret ve orta parmakta uyuşma veya karıncalanma oluşabilir.
Tendon Problemleri
Kırığın kendisi veya kullanılan implantlar tendonlarda tahrişe neden olabilir.
Nadir olarak tendon kopması gelişebilir.
Enfeksiyon
Özellikle açık kırıklarda ve cerrahi tedavi sonrasında enfeksiyon riski bulunur.
Travma Sonrası Kireçlenme
Eklem yüzünü ilgilendiren kırıklarda ilerleyen yıllarda el bileği kireçlenmesi gelişebilir.
Kompleks Bölgesel Ağrı Sendromu
Bazı hastalarda beklenenden daha uzun süren ağrı, şişlik, hassasiyet, renk ve sıcaklık değişikliği gelişebilir.
Erken tanı ve uygun rehabilitasyon önemlidir.
El Bileği Kırığı Osteoporoz Belirtisi Olabilir mi?
Evet.
Özellikle 50 yaş üzerindeki bir kişide ayakta durma seviyesinden basit bir düşme sonucunda el bileği kırığı oluşması, kemik yoğunluğunun azaldığını düşündürebilir.
Bu hastalarda;
- Kemik yoğunluğu ölçümü
- D vitamini durumu
- Kalsiyum dengesi
- Düşme riskleri
- Osteoporoz açısından diğer risk faktörleri
değerlendirilebilir.
Yalnızca kırığın tedavi edilmesi yeterli olmayabilir. Gelecekte oluşabilecek kalça ve omurga kırıklarını önlemek amacıyla kemik sağlığına yönelik takip gerekebilir.
El Bileği Kırığından Korunmak Mümkün mü?
Tüm kırıkları önlemek mümkün değildir. Ancak düşme ve kemik zayıflığına yönelik önlemler riski azaltabilir.
Ev İçinde Düşmeyi Önlemek İçin
- Kaygan halılar sabitlenebilir.
- Geçiş alanları aydınlatılabilir.
- Banyo ve tuvalete tutunma barları yerleştirilebilir.
- Zemindeki kablolar kaldırılabilir.
- Uygun tabanlı ayakkabılar kullanılabilir.
- Görme problemleri düzenli kontrol ettirilebilir.
Kemik Sağlığını Korumak İçin
- Yeterli protein alınmalıdır.
- Kalsiyum ve D vitamini ihtiyacı değerlendirilmelidir.
- Düzenli ağırlık taşıyan egzersiz yapılmalıdır.
- Sigara bırakılmalıdır.
- Aşırı alkol tüketiminden kaçınılmalıdır.
- Osteoporoz riski varsa tıbbi değerlendirme yapılmalıdır.
Spor Sırasında
- Uygun koruyucu ekipman kullanılmalıdır.
- Egzersiz yoğunluğu kademeli artırılmalıdır.
- Denge ve kas güçlendirme çalışmalarına yer verilmelidir.
- Kayak, paten ve bisiklet gibi sporlarda bileklik koruyucuları tercih edilebilir.
El Bileği Kırığı Hakkında Sık Sorulan Sorular
El bileği kırık olduğu hâlde hareket eder mi?
Evet. Bazı kırıklarda hasta el bileğini veya parmaklarını hareket ettirebilir. Hareket edebilmek kırık olmadığı anlamına gelmez.
El bileği kırığı kendiliğinden iyileşir mi?
Kemik biyolojik olarak iyileşme kapasitesine sahiptir. Ancak kırığın uygun pozisyonda tutulması gerekir. Tedavisiz bırakılan yer değiştirmiş kırıklar yanlış pozisyonda kaynayabilir ve kalıcı fonksiyon kaybına neden olabilir.
Her el bileği kırığı ameliyat gerektirir mi?
Hayır. Yer değiştirmemiş ve stabil kırıkların önemli bir bölümü alçı veya atel ile tedavi edilebilir. Ameliyat kararı kırığın özelliklerine ve hastanın ihtiyaçlarına göre verilir.
El bileği kırığı kaç günde iyileşir?
Kemik kaynaması genellikle yaklaşık 6–8 hafta içinde ilerler. Ancak el bileğinin hareket, güç ve dayanıklılığının tamamen geri kazanılması birkaç ay sürebilir.
Alçı çıkarıldıktan sonra ağrı normal mi?
Belirli düzeyde ağrı, sertlik ve şişlik sık görülür. Bu şikâyetlerin zamanla azalması beklenir. Ağrı giderek artıyorsa veya uyuşma, kızarıklık ve aşırı şişlik eşlik ediyorsa kontrol gerekir.
El bileği kırığı sonrası fizik tedavi şart mı?
Her hastada resmi fizik tedavi programı gerekmeyebilir. Ancak hareket kısıtlılığı, güç kaybı veya şişlik bulunan hastalarda el terapisi ya da fizik tedavi yararlı olabilir.
El bileği kırığı sonrası ağırlık kaldırılır mı?
Kırık yeterince kaynamadan ağırlık kaldırılması önerilmez. Yük verme ve ağırlık çalışmasına başlama zamanı doktor tarafından belirlenmelidir.
Plak takılan el bileği yeniden kırılır mı?
Plak kemiği destekler ancak yeni bir travmada aynı kemikte veya plağın çevresinde yeniden kırık oluşabilir. Kırık iyileşmeden riskli aktivitelere dönülmemelidir.
El bileği kırığı sonrası parmak uyuşması normal mi?
İlk dönemde şişliğe bağlı hafif uyuşma olabilir. Ancak devam eden, artan veya parmak hareketlerinde güç kaybıyla birlikte olan uyuşma normal kabul edilmemeli ve değerlendirilmelidir.
Sonuç
El bileği kırığı, çoğunlukla açık el üzerine düşme sonrasında oluşan ve her yaşta görülebilen yaygın bir ortopedik yaralanmadır. Ani ağrı, şişlik, morarma, hassasiyet ve el bileğini kullanmakta güçlük en sık görülen belirtilerdir.
Kırığın tanısı muayene ve röntgenle konulur. Tedavi; kırığın yeri, yer değiştirme miktarı, eklem yüzünün durumu, hastanın yaşı ve günlük yaşam ihtiyaçları dikkate alınarak planlanır.
Stabil kırıklar alçı veya atel ile tedavi edilebilirken yer değiştirmiş, eklem içine uzanan ya da instabil kırıklarda ameliyat gerekebilir. Tedavinin temel amacı yalnızca kemiğin kaynamasını sağlamak değil; el bileğinin hareketini, gücünü ve günlük işlevini mümkün olduğunca korumaktır.
Kontrol muayenelerine uyulması, alçı döneminde parmak hareketlerinin korunması ve uygun zamanda rehabilitasyona başlanması iyileşme sürecinin önemli parçalarıdır. Özellikle düşük enerjili düşme sonrasında kırık oluşan ileri yaştaki hastalarda osteoporoz açısından değerlendirme yapılması gelecekteki kırıkların önlenmesine katkıda bulunabilir.
Tıbbi bilgilendirme notu: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Muayene, tanı veya kişiye özel tedavi önerisinin yerine geçmez.
